အေမရိကန္-အီရန္ ၾကားကာ လၿငိမ္းခ်မ္းေရးသေဘာတူညီခ်က္ ပ်က္ျပား၊ အီရန္ဆိပ္ ကမ္းမ်ားကို အေမရိကန္ ပိတ္ ဆို႔ၿပီး စစ္ေရးပစ္မွတ္မ်ားကို အျပင္းအထန္ တိုက္ခိုက္

အေမရိကန္-အီရန္ ၾကားကာ လၿငိမ္းခ်မ္းေရးသေဘာတူညီခ်က္ ပ်က္ျပား၊ အီရန္ဆိပ္ ကမ္းမ်ားကို အေမရိကန္ ပိတ္ ဆို႔ၿပီး စစ္ေရးပစ္မွတ္မ်ားကို အျပင္းအထန္ တိုက္ခိုက္
===================

ဇူလိုင္ ၁၅
အေမရိကန္ႏွင့္ အီရန္တို႔ၾကား လြန္ခဲ့သည့္လက လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ေသာ ၾကားကာလၿငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူညီခ်က္ (MoU)မွာ တရားဝင္ ပ်က္ျပားသြားၿပီျဖစ္သည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ရက္ပိုင္းအတြင္း အျပန္အလွန္ စစ္ေရးတုံ႔ျပန္မႈမ်ားေၾကာင့္ ပဋိပကၡမွာ ထိန္းခ်ဳပ္မရႏိုင္သည့္ အေျခအေနသို႔ ေရာက္ရွိသြားခဲ့ၿပီး အေမရိကန္ဘက္က အီရန္ဆိပ္ကမ္းမ်ားကို ပိတ္ဆို႔မႈ ျပန္ လည္စတင္လိုက္သလို၊ အီရန္၏ အဓိက အေျခခံအေဆာက္ အအုံမ်ားကိုပါ ပစ္မွတ္ထား တိုက္ခိုက္လ်က္ရွိသည္။​  အေမရိကန္စစ္တပ္၏ ဗဟိုကြပ္ကဲေရးဌာန (CENTCOM) သည္ အဂၤါေန႔ညမွစတင္ကာ အီရန္ဆိပ္ကမ္းမ်ားႏွင့္ ကမ္း႐ိုး တန္းေဒသမ်ားသို႔ ဝင္ထြက္သြားလာေနသည့္ သေဘၤာမ်ားကို ပိတ္ဆို႔လိုက္ေၾကာင္း ေၾကညာသည္။ ဤလုပ္ရပ္သည္ အီရန္၏ စီးပြားေရးေသြးေၾကာမ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ရန္ ရည္႐ြယ္ျခင္းျဖစ္သည္။
ထို႔အျပင္ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရမ့္ကလည္း အီရန္အေပၚ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို “မိမိကိုယ္တိုင္ ေတာ္ၿပီဟု မေျပာမခ်င္း ရပ္တန႔္မည္မဟုတ္” ဟု ျပတ္သားစြာ သတိေပးထားသည္။ ပစ္မွတ္မ်ားတြင္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံမ်ား၊ တံတားမ်ားႏွင့္ စစ္ေရးဆိုင္ရာ ေထာက္ပံ့ပို႔ေဆာင္ေရးလမ္းေၾကာင္းမ်ား ပါဝင္ေနသည္။              ​     အီရန္မီဒီယာမ်ား၏ ေဖာ္ျပခ်က္အရ အဘာဒန္၊ မာရွာ၊ ကက္ရွ္မ္ကြၽန္းႏွင့္ ကစ္ရွ္ကြၽန္းတို႔အပါအဝင္ အီရန္ေတာင္ပိုင္းေဒသမ်ားတြင္ ေပါက္ကြဲသံမ်ား ဆက္တိုက္ၾကားေနရၿပီး တိုက္ခိုက္မႈဒဏ္ကို အလူးအလဲ ခံေနရသည္။               ​   အီရန္၏ အစၥလာမၼစ္ေတာ္လွန္ေရး အေစာင့္တပ္ဖြဲ႕ (IRGC)ကလည္း တုံ႔ျပန္သည့္အေနျဖင့္ ကူဝိတ္၊ ဘာရိန္းႏွင့္ ေဂ်ာ္ဒန္ႏိုင္ငံမ်ားရွိ အေမရိကန္ စစ္စခန္းမ်ားကို ဒုံး က်ည္မ်ားျဖင့္ တိုက္ခိုက္ခဲ့ေၾကာင္း အတည္ျပဳသည္။ ထို႔အျပင္ ေဟာ္မုဇ္ေရလက္ၾကားအတြင္း ျဖတ္သန္းေနသည့္ အေမရိကန္လိုလားေသာ သေဘၤာႏွစ္စင္းကိုလည္း တိုက္ ခိုက္ဖ်က္ဆီးခဲ့သည္။ ဤပဋိပကၡသည္ အီရန္ႏိုင္ငံအတြင္းပိုင္းသာမက ပင္လယ္ေကြ႕ေဒသတစ္ခုလုံးသို႔ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနၿပီျဖစ္သည္။
အေမရိကန္သမၼတ ထရမ့္သည္ ေဟာ္မုဇ္ေရလက္ၾကား ျဖတ္ သန္းခြင့္အတြက္ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္း အခြန္ေကာက္ခံမည့္ အစီအစဥ္ကို ႐ုပ္သိမ္းလိုက္ေသာ္လည္း၊ ယင္းအစား ပင္လယ္ေကြ႕ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ပိုမိုတင္းက်ပ္ေသာ ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို တည္ေဆာက္ရန္ ျပင္ဆင္ေနသည္။                   ​ အီရန္ ဒုတိယႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ကာဇမ္ ဂါရီဘာဘာဒီကမူ “အေမရိကန္၏ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားသည္ အီရန္ကို ညႇိႏႈိင္းမႈစားပြဲဝိုင္းသို႔ ျပန္ေခၚႏိုင္မည္ဟု ယူဆပါက ႀကီးမားေသာ အမွားတစ္ခုသာ ျဖစ္လိမ့္မည္” ဟု တုံ႔ျပန္ထားသည္။ အီရန္အေနျဖင့္ သေဘာတူညီခ်က္အရ မည္သည့္တာဝန္မွ မရွိေတာ့ေၾကာင္းႏွင့္ ဆက္လက္ ခုခံသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။​     ေလ့လာသူမ်ားကမူ ဤအေျခအေနသည္ “အျပည့္အဝ စစ္ပြဲတစ္ခုဆီသို႔ ဦးတည္သြားေနသည့္ အႏၲရာယ္ႀကီးမားေသာ အေျခ အေန” ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ သံတမန္နည္းလမ္းျဖင့္ ေျဖရွင္းရန္ အခြင့္အေရးမ်ားမွာ တစ္ေန႔ထက္တစ္ေန႔ ေလ်ာ့ပါးလာေနေၾကာင္း သုံးသပ္ထားၾကသည္။

အမေရိကန်-အီရန် ကြားကာ လငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက် ပျက်ပြား၊ အီရန်ဆိပ် ကမ်းများကို အမေရိကန် ပိတ် ဆို့ပြီး စစ်ရေးပစ်မှတ်များကို အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်
===================
ဇူလိုင် ၁၅

အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား လွန်ခဲ့သည့်လက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ကြားကာလငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် (MoU)မှာ တရားဝင် ပျက်ပြားသွားပြီဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့်ရက်ပိုင်းအတွင်း အပြန်အလှန် စစ်ရေးတုံ့ပြန်မှုများကြောင့် ပဋိပက္ခမှာ ထိန်းချုပ်မရနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဘက်က အီရန်ဆိပ်ကမ်းများကို ပိတ်ဆို့မှု ပြန် လည်စတင်လိုက်သလို၊ အီရန်၏ အဓိက အခြေခံအဆောက် အအုံများကိုပါ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။
​
အမေရိကန်စစ်တပ်၏ ဗဟိုကွပ်ကဲရေးဌာန (CENTCOM) သည် အင်္ဂါနေ့ညမှစတင်ကာ အီရန်ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ကမ်းရိုး တန်းဒေသများသို့ ဝင်ထွက်သွားလာနေသည့် သင်္ဘောများကို ပိတ်ဆို့လိုက်ကြောင်း ကြေညာသည်။ ဤလုပ်ရပ်သည် အီရန်၏ စီးပွားရေးသွေးကြောများကို ဖြတ်တောက်ရန် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကလည်း အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများကို “မိမိကိုယ်တိုင် တော်ပြီဟု မပြောမချင်း ရပ်တန့်မည်မဟုတ်” ဟု ပြတ်သားစွာ သတိပေးထားသည်။ ပစ်မှတ်များတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၊ တံတားများနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများ ပါဝင်နေသည်။
​
အီရန်မီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်အရ အဘာဒန်၊ မာရှာ၊ ကက်ရှ်မ်ကျွန်းနှင့် ကစ်ရှ်ကျွန်းတို့အပါအဝင် အီရန်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ပေါက်ကွဲသံများ ဆက်တိုက်ကြားနေရပြီး တိုက်ခိုက်မှုဒဏ်ကို အလူးအလဲ ခံနေရသည်။
​
အီရန်၏ အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC)ကလည်း တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ကူဝိတ်၊ ဘာရိန်းနှင့် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံများရှိ အမေရိကန် စစ်စခန်းများကို ဒုံး ကျည်များဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုသည်။ ထို့အပြင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားအတွင်း ဖြတ်သန်းနေသည့် အမေရိကန်လိုလားသော သင်္ဘောနှစ်စင်းကိုလည်း တိုက် ခိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ဤပဋိပက္ခသည် အီရန်နိုင်ငံအတွင်းပိုင်းသာမက ပင်လယ်ကွေ့ဒေသတစ်ခုလုံးသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေပြီဖြစ်သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ဖြတ် သန်းခွင့်အတွက် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်ကောက်ခံမည့် အစီအစဉ်ကို ရုပ်သိမ်းလိုက်သော်လည်း၊ ယင်းအစား ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများနှင့် ပိုမိုတင်းကျပ်သော ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သဘောတူညီချက်များကို တည်ဆောက်ရန် ပြင်ဆင်နေသည်။
​ အီရန် ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကာဇမ် ဂါရီဘာဘာဒီကမူ “အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့မှုများသည် အီရန်ကို ညှိနှိုင်းမှုစားပွဲဝိုင်းသို့ ပြန်ခေါ်နိုင်မည်ဟု ယူဆပါက ကြီးမားသော အမှားတစ်ခုသာ ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု တုံ့ပြန်ထားသည်။ အီရန်အနေဖြင့် သဘောတူညီချက်အရ မည်သည့်တာဝန်မှ မရှိတော့ကြောင်းနှင့် ဆက်လက် ခုခံသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
​
လေ့လာသူများကမူ ဤအခြေအနေသည် “အပြည့်အဝ စစ်ပွဲတစ်ခုဆီသို့ ဦးတည်သွားနေသည့် အန္တရာယ်ကြီးမားသော အခြေ အနေ” ဖြစ်ကြောင်းနှင့် သံတမန်နည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းရန် အခွင့်အရေးများမှာ တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ လျော့ပါးလာနေကြောင်း သုံးသပ်ထားကြသည်။