အာရွမွ ဥေရာပအထိ က်ယ္ျပန္႔ေသာ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရး တ႐ုတ္အစိုးရ၏ ပိုးလမ္းမသစ္ စီမံကိန္းတြင္ ပါဝင္ရန္ အီတလီသည္ မတ္လ ၂၃ ရက္က တ႐ုတ္ႏွင့္ တုပ္ေႏွာင္မႈ မရွိသည့္ စာခ်ဳပ္၌ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အီတလီသည္ တ႐ုတ္၏ ႀကီးမားေသာ စီမံကိန္းတြင္ ပါဝင္ရန္ လက္မွတ္ထိုးေသာ ပထမဆံုး ဂ်ီ-၇ အဖြဲ႕ဝင္ႏုိင္ငံျဖစ္လာသည္။
ဖင္လန္ႏုိင္ငံဟာ ကမာၻ႔အေပ်ာ္ဆုံးႏုိင္ငံအျဖစ္ ၂ ႏွစ္ဆက္တုိက္ သတ္မွတ္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ကုလသမဂၢ ေရရွည္တည္တံ့တဲ့ ဖြံံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးအတြက္ ေျဖရွင္းေရးကြန္ရက္ (SDSN) အဖြဲ႔က မတ္လ ၂၀ ရက္ေန႔မွာ ထုတ္ျပန္တဲ့ ၂၀၁၉ ကမာၻ႔အေပ်ာ္ဆုံးႏုိင္ငံမ်ား အစီရင္ခံစာမွာ ဖင္လန္ႏုိင္ငံကုိ ေဖာ္ျပခဲ့တာပါ။ ဖင္လန္ႏုိင္ငံဟာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ကလည္း ကမာၻ႔အေပ်ာ္ဆုံးႏုိင္ငံအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳခံခဲ့ရပါတယ္။ လူမႈဖူလံုေရး အေထာက္အပံ့၊ လူတဦးခ်င္းစီရဲ႕ ျပည္တြင္း အသားတင္ ထုတ္ကုန္ပမာဏ၊ လူမႈအသုိင္းအဝုိင္း ပ့ံပုိးမႈ၊ က်န္းမာေပ်ာ္ရႊင္တဲ့ လူမႈဘဝ၊ လူမႈဝန္းက်င္ လြတ္လပ္ခြင့္၊ စိတ္သေဘာထားႀကီးျခင္းနဲ႔ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ မရွိျခင္း စတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကုိ အေျခခံၿပီး ကမာၻ႔ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၅၆ ႏုိင္ငံကုိ အစဥ္လုိက္ စာရင္းျပဳစုထားတာပါ။
အယ္လ္ဂ်ီးရီးယားႏုိင္ငံမွာ ေထာင္ခ်ီတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြ၊ တကၠသုိလ္ပါေမာကၡေတြနဲ႔ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြ စုေဝးၿပီး လက္ရွိသမၼတ အက္ဒဲလ္လာဇစ္ ဘူတီဖလီကာ ရာထူးက ႏုတ္ထြက္ဖုိ႔ မတ္လ ၁၉ ရက္ေန႔က ေတာင္းဆုိ ဆႏၵျပခဲ့ၾကပါတယ္။ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူေတြနဲ႔ ထင္ရွားတဲ့ အတုိက္အခံေတြ ဦးေဆာင္တဲ့ အဖြဲ႔သစ္တဖြဲ႔က စစ္တပ္အေနနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးမွာ ၾကားဝင္မစြက္ဖက္ဖုိ႔လည္း သတိေပးခဲ့ၾကပါတယ္။
ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံသည္ ႏိုင္ငံတကာရာဇဝတ္မႈ ခုံ႐ုံး (ICC) အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံအျဖစ္မွ ႏုတ္ထြက္လိုက္သည့္ ဒုတိယေျမာက္ ႏိုင္ငံျဖစ္လာသည္။ ဖိလစ္ပိုင္သမၼတ ႐ိုဒရီဂို ဒူတာေတး၏ မူးယစ္တိုက္ဖ်က္ေရး စစ္ဆင္ေရးကို ICC က စုံစမ္း စစ္ေဆးရန္ လုပ္ေဆာင္လာေသာေၾကာင့္ ယခုကဲ့သို႔ ႏုတ္ထြက္လိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ သမၼတ ဒူတာေတး စတင္တာဝန္ယူၿပီးေနာက္ က်င့္သုံးခဲ့ေသာ မူးယစ္တိုက္ဖ်က္ေရး စစ္ဆင္ေရးတြင္ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီ သတ္ျဖတ္မႈမ်ားကို ICC က စုံစမ္းစစ္ေဆးေနသည္ဟု ေၾကညာၿပီးေနာက္ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ သည္ ICC မွ ႏုတ္ထြက္စာ တင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံသည္ ICC မွ ႏုတ္ထြက္သြားေသာ္လည္း မူးယစ္တိုက္ဖ်က္ေရး စစ္ဆင္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး လူေထာင္ခ်ီေသဆုံးခဲ့သည့္ကိစၥကို ICC က ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္လ်က္ရွိသည္။
မတ္လ ၂၄ ရက္မွာ က်င္းပမွာျဖစ္တဲ့ ထုိင္းႏုိင္ငံ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ ရလဒ္ကုိ ေလးစားမွာျဖစ္ေၾကာင္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ပရာယြတ္ခ်န္အူိခ်ာက ေျပာပါတယ္။
ဘန္ေကာက္မွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြနဲ႕ ေတြ႕ဆုံပြဲမွာ ခ်န္အုိခ်ာက အခုလုိ ေျပာတာျဖစ္ၿပီး ေ၀ဖန္မႈေတြရွိေနတဲ့ ဆုိင္ဘာလုံၿခံဳေရးဥပေဒကုိလည္း ကာကါယ္ေျပာဆုိပါတယ္။ သေဘာထား ကြဲလြဲသူေတြကုိ ဖိႏွိပ္တဲ့ ဥပေဒလုိ႕ ေ၀ဖန္ခံရတဲ့ အဲဒီ ဆုိင္ဘာလုံၿခံဳေရးဥပေဒကုိ ခ်န္အုိခ်ာက ျပည္သူေတြကုိ ေစာင့္ၾကည့္ေထာက္လွမ္းဖုိ႕မဟုတ္ဘဲ အက်ိဳးစီးပြားေတြကုိ ကာကြယ္ေပးဖုိ႕ ျပန္ဌာန္းထားတဲ့ ဥပေဒသာျဖစ္တယ္လုိ႕ ခ်န္အုိခ်ာက ေျပာပါတယ္။
အေမရိကန္သံတမန္ေတြကုိ ၇၂ နာရီအတြငး္ ႏုိင္ငံအတြင္းကေန ထြက္ခြာဖုိ႔ ဗင္နီဇြဲလား အစိုးရက မတ္လ ၁၂ ရက္ေန႔မွာ ညႊန္ၾကားလိုက္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံတဝွမး္ အဆုိးရြားဆံုး လွ်ပ္စစ္မိီးျပတ္ေတာက္ခဲ့တဲ့အေပၚ သမၼတ မာဒူ႐ုိက အေမရိကန္ သမၼတ ေဒၚနယ္ထရမ့္ကို ဆိုက္ဘာတုိက္ခုိက္တယ္လို႔ စြပ္စြဲၿပီးေနာက္ အေမရိကန္ သံတမန္ ေတြကို ႏွင္ထုတ္လိုက္တာပါ။ ဒါ့အျပင္ အစိုးရေရွ႕ေန တာရစ္ ဆာအက္ကလည္း ဆုိက္ဘာတုိက္ခုိက္မႈ အတြက္ ဟြမ္ဂြယ္ဒိုကို စံုစမး္ဖုိ႔ မာဒူ႐ုိေထာက္ခံတဲ့ တရား႐ုံးခ်ဳပ္ကို တုိက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။
ေတာင္ကိုရီးယားႏုိင္ငံဟာ ေလထုညစ္ညမး္မႈကို လူမႈေရးေဘးအႏၱရာယ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး မတ္လ ၁၃ ရက္ ေန႔က ေလထုညစ္ညမ္းမႈတုိက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒၾကမး္ေတြကို အတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါက ေလထုညစ္ညမး္မႈ ျပႆနာကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းတဲ့ အေရးေပၚရန္ပံုေငြေတြကို ရေစမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ေက်ာက္မီးေသြးသံုး စြမး္အင္ထုတ္လုပ္တာနဲ႔ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ဓာတ္ေငြ႔ ထုတ္လႊတ္မႈ ျမင့္မားတာ စတဲ့ အေၾကာင္းျခင္းရာေတြက ကိုရီးယားႏုိင္ငံရဲ႕ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို ျမင့္တက္ေစပါတယ္။
